از سفره‌های مشترک تا سایه‌های تنهایی

به گزارش خبرنگار آفتاب دل ؛طلاق در کردستان دیگر فقط پایان یک زندگی مشترک نیست؛ روایتی است از فشارهای اقتصادی، فرسایش عاطفه، ناتوانی در گفت‌وگو و زخمی که بیش از همه بر جان کودکان می‌نشیند. آمارهای رسمی سال‌های اخیر از رشد نسبی جدایی‌ها حکایت دارد؛ رشدی که اگرچه در مقایسه با برخی استان‌ها پایین‌تر است، اما برای جامعه‌ای با پیوندهای سنتی عمیق، هشداری جدی به شمار می‌رود.

خانه‌ای که آرام آرام خاموش شد

کوچه‌ای در حاشیه سنندج،خانه‌ای با پنجره‌های آبی‌رنگ که روزی صدای خنده از آن بیرون می‌آمد ،مریم ۳۵ ساله، با نگاهی که میان حسرت و رهایی سرگردان است در گفتگو با خبرنگار کردتودی افزود: ما یک‌شبه به طلاق نرسیدیم هر روز کمی از هم دور شدیم، حرف‌هایمان کوتاه شد و سکوت‌هایمان بلندتر و همین بانی جدایی و طلاق گردید.

وی از سال‌های نخست ازدواج گفت و بیان داشت: با طولانی شدن بیکاری همسرم و بالا رفتن هزینه‌های زندگی، فشارها سایه انداخت و وقتی دخل و خرج با هم نمی‌خواند، محبت هم زیر بار خجالت و عصبانیت له شد.

در ادامه اما سامان همسر سابق مریم روایت دیگری دارد وی بیان داشت: هیچ‌کس به ما یاد نداد چطور بحران را با هم حل کنیم، فقط یاد گرفتیم تحمل کنیم تا جایی که دیگر نشود.

وی از احساس شکست و ناتوانی‌اش افزود: احساسی که به پرخاشگری‌های گاه‌وبیگاه و فاصله عاطفی انجامید.

آمارهایی که پشت هر عدد، یک زندگی است

بر اساس داده‌های منتشرشده از سوی سازمان ثبت احوال کشور، در سال‌های اخیر نسبت طلاق به ازدواج در کشور روندی افزایشی داشته است و کردستان نیز از این تغییرات مصون نمانده است.

منصوره احدی جامعه‌شناس در ادامه در گفتگو با خبرنگار کردتودی اظهار داشت: هرچند ساختار سنتی خانواده در استان هنوز تا حدی مانع از جهش شدید آمارها شده، اما تغییر سبک زندگی، گسترش شهرنشینی و فشارهای اقتصادی، الگوی روابط را دگرگون کرده است.

وی خاطر نشان کرد: طلاق یک پدیده تک‌عاملی نیست بلکه مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی، فرهنگی، روان‌شناختی و حتی رسانه‌ای در آن دخیل‌اند.

این جامعه شناس گفت: وقتی مهارت گفتگو در خانواده‌ها تقویت نشود، کوچک‌ترین تعارض می‌تواند به بحرانی عمیق تبدیل شود.

اقتصاد؛ متهم همیشگی یا تنها یکی از عوامل؟

بیکاری و ناامنی شغلی از مهم‌ترین چالش‌های استان است چرا که بسیاری از مردان جوان با درآمدهای ناپایدار وارد زندگی مشترک می‌شوند، فشار تأمین هزینه مسکن، جهیزیه و مخارج روزمره، رابطه را از همان ابتدا در معرض تنش قرار می‌دهد. اما آیا اقتصاد تنها مقصر است؟

احمد طاهری مشاور خانواده در این رابطه بیان داشت: قتصاد مهم است، اما تعیین‌کننده مطلق نیست، زوج‌هایی با درآمد متوسط اما مهارت ارتباطی بالا، بهتر از زوج‌های مرفه اما ناآگاه از مهارت‌های زندگی دوام می‌آورند.

وی گفت: نبود آموزش‌های پیش از ازدواج، ضعف در مدیریت خشم و انتظارات غیرواقع‌بینانه را از عوامل کلیدی دانست و خاطر نشان کرد: در بسیاری از شهرهای کوچک استان، زندگی زوج‌ها هنوز زیر سایه خانواده‌های گسترده تعریف می‌شود.

طاهری گفت: دخالت‌های ناخواسته، مقایسه‌ها و قضاوت‌ها گاه به شکاف‌هایی عمیق تبدیل می‌شود و آن وقت هر اختلاف کوچکی به بحران تبدیل می‌گردد‌.

این کارشناس بر این باور است که استقلال عاطفی زوج‌ها و تعیین مرزهای سالم با خانواده‌ها، یکی از مهارت‌های ضروری زندگی مشترک است؛ مهارتی که کمتر آموزش داده می‌شود.

اعتیاد و خشونت؛ خطوط قرمز خاموش

عبدالجبار ظاهری وکیل دادگستری در ادامه بیان داشت: در برخی پرونده‌ها، اعتیاد یا خشونت خانگی نقش پررنگی دارد.

وی افزود: هرچند آمار رسمی تفکیک‌شده‌ای از سهم این عوامل در استان منتشر نمی‌شود، اما فعالان اجتماعی می‌گویند مواردی از وابستگی به مواد مخدر یا رفتارهای پرخاشگرانه، بنیان خانواده را به‌سرعت متزلزل می‌کند و در چنین شرایطی، طلاق گاه نه یک انتخاب، که راهی برای بقاست.

کودکان؛ صدای آهسته یک بحران بلند

در ادامه این گزارش آرین، پسر ۱۰ ساله مریم و سامان، با صدایی آهسته گفت: وقتی پدر و مادر من دعوا می‌کردند، گوش‌هایم را می‌گرفتم، حالا آرین نسبت به گذشته ساکت‌تر شده‌است و معلمش از افت تحصیلی و انزوای او خبر می‌دهد.

مهناز شفیعی روان‌شناس در این مورد بیان داشت: کودکان طلاق بیش از هر چیز نیازمند امنیت روانی‌اند.

وی گفت: اگر والدین پس از جدایی به جنگ ادامه دهند، کودک خود را مقصر می‌پندارد.

شفیعی در ادامه بیان داشت: نسل جوان امروز در کردستان با الگوهای متفاوتی از رابطه آشناست؛ شبکه‌های اجتماعی، سریال‌ها و رسانه‌ها تصویری گاه ایده‌آل و گاه ناپایدار از زندگی مشترک ارائه می‌دهند.

وی گفت: افزایش آگاهی زنان نسبت به حقوق خود نیز سبب شده تحمل برخی رفتارها کاهش یابد، این تغییر نگرش، اگرچه نشانه رشد مطالبه‌گری است، اما در نبود مهارت حل تعارض، می‌تواند به جدایی زودهنگام بینجامد.

این روانشناس در ادامه گفت: آموزش مهارت‌های زندگی از مدرسه، اجباری شدن دوره‌های مشاوره پیش از ازدواج، حمایت‌های اقتصادی هدفمند برای زوج‌های جوان، و دسترسی آسان به مراکز مشاوره ارزان‌قیمت از جدایی‌ها قابل پیشگیری است.

پایان یک زندگی، آغاز مسئولیتی اجتماعی

طلاق همیشه شکست نیست؛ گاه پایان رابطه‌ای ناسالم است،اما وقتی به روندی رو به رشد بدل شود، زنگ خطری برای سیاست‌گذاران و جامعه خواهد بود.

خانه‌ای که فرو می‌ریزد، تنها دو نفر را زیر آوار نمی‌گذارد؛ کودکی را می‌لرزاند، خانواده‌ای را داغدار می‌کند و جامعه‌ای را با پرسشی جدی روبه‌رو می‌سازد.

مریم حالا در خانه‌ای کوچک‌تر زندگی می‌کند و می‌گوید: شاید اگر زودتر کمک می‌گرفتیم، سرنوشت‌مان فرق می‌کرد.

سامان هم آرزو می‌کند کاش یاد می‌گرفتند پیش از شکستن، حرف بزنند.

طلاق در کردستان نه فقط آماری در جدول‌های رسمی، که داستان خانه‌هایی است که آرام خاموش می‌شوند حال اگر قرار است این خاموشی کمتر شود، باید از همین امروز، مهارت عشق ورزیدن و گفتگو کردن را جدی بگیریم؛ پیش از آن‌که کودکی دیگر، در سکوت، گوش‌هایش را بگیرد.

گزارش از گل‌آرا ظاهری

انتهای خبر/